WSZYSTKIE KAKTUSY SĄ SUKULENTAMI - NIE WSZYSTKIE SUKULENTY SĄ KAKTUSAMI

  Zapisz

Chcšc Państwu wyjaśnić to zagadnienie konieczne jest popatrzenie na problem z dwóch stron :

- z punktu widzenia hodowcy amatora,

- oraz jak odnosi się do tego botanika.

Zwyczajowo wśród hodowców roślin sukulentycznych przyjmuje się podział na: KAKTUSY I SUKULENTY. Ma on znaczenie zwykle praktyczne i odnosi się do uprawy tylko kaktusów (wszystkich roślin zaliczanych do botanicznej rodziny Cactaceae i posiadajšcych charakterystyczne cechy typowego kaktusa) lub do uprawy sukulentów (wszystkich pozostałych roślin wykazujšcych cechy sukulentyzmu). Jest to podejście do całego zagadnienia z jednej strony bardzo racjonalne, a z drugiej bardzo uproszczone uwzględniajšce tylko potrzeby i warunki hodowlane jakie powinniśmy zapewnić kaktusom, a jakie innym sukulęntom. Taki "środowiskowy" podział wchodzi znacznie dalej rozgraniczajšc ludzi zajmujšcych się kaktusami jako "KAKTUSIARZE", a hodujšcych inne sukulenty, jako "SUKULENCIARZE". Podziały takie sš sprzeczne z przyjętymi zasadami nomenklatury nazewnictwa botanicznego, ale od dawna funkcjonuje ze względów wyłšcznie praktycznych i właśnie w takim zakresie może być stosowany. Woda atmosferyczna i temperatura są najważniejszymi czynnikami klimatycznymi majšcymi wpływ na kształtowanie się szaty roślinnej Ziemi. Dlatego botanicy podzielili szatę roślinnš w zależności od uzależnienia się od wody na kilka grup ekofizjologicznych: HYDROFITY -typowe naczyniowe rośliny wodne, nie mają przystosowań utrudniajšcych utratę wody, HIGROFITY -rośliny nie zwišzane życiowo z ekosystemami wodnymi, ale żyjšce w biotopach o bardzo dużej wilgotności, przy utracie wody ginš bardzo szybko, MEZOFITY -średnie zapotrzebowanie na wilgoć, rośliny ze środowisk o dodatnim bilansie wodnym, typowa flora z ekosystemów występujšcych w naszych szerokościach geograficznych, posiadajš przystosowania umożliwiajšce w pewnym zakresie ograniczenie transpiracji, KSEROFITY -roślinność przystosowana i odporna na niedobory wody, występujšca zarówno w klimatach wilgotnych, ale i na siedliskach szczególnych np. nasłonecznione skały, piaszczyste wydmy, a przede wszystkim występujšca na stepach, pół pustyniach i pustyniach.

Na wielu kontynentach znaczne obszary wykazują niedobory wody, są one biotopem dla flory, która w procesie ewolucji przystosowała się do zasiedlenia tego typu biotopów i wytworzyła swoiste morfologiczne i fizjologiczne przystosowania. Stopień oraz form tych przystosowań, sposoby prowadzenia przez kserofity "gospodarki" dostępnš ilościš wody pozwala tę ogromnie zróżnicowanš grupę florystycznš podzielić na kilka odmiennych typów:

EFEMERY -rośliny aktywne tylko w porze wilgotnej, której podporzšdkowujš wzrost i rozwój, a okres suszy przeżywają w postaci nasion, kłšcz, bulw, cebul. Wiele z tych roślin występuje na obszarze śródziemnomorskim. SKLEROFITY -grupa prowadzšca mechanizmy obronne przed utratą wody tylko w okresie jej zdecydowanego braku, a gdy mają wodę bez ograniczeń prowadzš normalnš gospodarkę wodnš. SUKULENTY -nazywane również roślinami gruboszowatymi, w zwišzku z ich charakterystycznym "grubym", "mięsistym" wyglšdem. Wyglšd taki zawdzięczają obecności tkanki, w której gromadzona jest woda. Posiadanie spichlerzy tkanki wodnej jest charakterystycznš cechš sukulentów. Zgromadzona woda w ciele rośliny jest zużywana powoli i oszczędnie w czasie suszy w niektórych przypadkach wystarcza nawet na kilka lat. Jest to możliwe dzięki zwolnieniu procesów metabolicznych, zahamowaniu wzrostu i jedynie "egzystencji" do czasu pojawienia się deszczu. Sukulenty ponadto posiadają regulację parowania wody i wymiany gazowej i specjalny typ fotosyntezy typu CAM.

W zależności od obecności tkanki wodnej w różnych częściach rośliny rozróżniamy sukulenty: LIśCIOWE, KORZENIOWE, ŁODYGOWE. Najliczniejszš grupę sukulentów stanowią sukulenty liściowe. Występują na wszystkich kontynentach z wyjštkiem Antarktydy. W szacie roślinnej Europy środkowej majš swoich przedstawicieli w rodzajach SEMPERVIVUM czy SEDUM. Do egzotycznych przedstawicieli sukulentów liściowych należą m.in. rodzaje: LITHOPS, AGAVA, HAWORTHIA.

Jeśli roślina gromadzi wodę w korzeniach, to tam posiada zlokalizowany miękisz tkanki wodnej i mamy do czynienia z sukulentami korzeniowymi, np. niektóre afrykańskie pelargonie. Bardzo atrakcyjnie wyglšdajš sukulenty z tzw. kaudeksem, gdzie powiększona jest łodyga, jak i korzeń.

Trzecią licznš grupę sukulentów stanowią sukulenty łodygowe. Jest to typowa grupa sukulentów o powiększonych łodygach przystosowanych do magazynowania wody. Właśnie do tej grupy sukulentów zaliczamy większość kaktusów. Niektóre tylko kaktusy, np. LOHOPHORA majš tkankę wodnš w korzeniach. Istnieją również sukulenty łodygowe nie zaliczane do kaktusów, mimo że sš one do nich podobne: STAPELIA, PACHYDIUM, EUPHORBIA.

Podsumowujšc, sukulenty -to pojęcie szersze, odnoszšce się do szeregu roślin posiadajšcych cechy sukulentyczne. Natomiast rośliny zaliczane do rodziny CACTACEAE sš jednš z wielu rodzin królestwa roślin posiadajšcych takie cechy. Pojęcie sukulent jest nadrzędne do pojęcia kaktus.

Nowa MAMMILLARIA z meksykańskiego stanu Coahuila

Mammillaria Luethyi G.S.Hinton

Phytologia 80(1):58-61(1996)

Typu: Hinton et. al. 25771(Herbarium Geo.B.Hinton).

Po zaspokojeniu popytu na opisane w 1992 r. dwa meksykańskie hity: A.Hintonii i B.Mexicana nastała moda na zdobywanie do kolekcji nowo odkrytych TURBINICARPUSÓW oraz MAMMILLARII: SANCHEZ-MEJORADAE oraz LUETHYI. O ile zdobycie tej pierwszej jest znacznie łatwiejsze, bo nawet jej nasiona pojawiły się w niektórych cennikach to M.LUETHYI jest wielkim rarytasem, do rodzinnych kolekcji jeszcze nie dotarła, a zaledwie kilka kolekcji w Europie posiada tę roślinę. Opis tej rośliny przedstawił G.S.Hinton w 1996 r. w mało znanym botanicznym czasopiśmie "Phytologia". Zdjęcie rośliny o podobnym wyglšdzie znane jest od dawna. Zdjęcie to wykonał Ladislav Cutac. Backeberg zamieścił je w swoim dziele "Die Cactaceae" tom V z podpisem Neogomesia Sp. Od roku 1952, aż do lat 90 trwał spór, co to jest za roślina, gdyż jedynym materiałem dostępnym o tej roślinie była dokumentacja fotograficzna, dodatkowo mało czytelna.

Materiał roślinny jako pierwszy widział dr. Norman Boke w kwietniu 1952 r. zatrzymujšc się w Crosby Motelu w mieście Ciudad Acuna w Pn. części meksykańskiego stanu-Coahuila. Rośliny te znalazł w Coauhila meksykański geolog i sprezentował je właścicielce motelu głównie z powodu dużych, pięknych fioletowo-białych kwiatów. Niewiadome było gdzie te rośliny zostały znalezione i tak pozostało do lat 90. Dr.Boke sfotografował nowe rośliny, a zdjęcia przesłał L. Cuacovi z Missouri Botanical Garden w St.Louis. Zdjęcia tych roślin bardzo go zafascynowały, gdyż różniły się od znanych wówczas kaktusów. Poprosił właścicielkę motelu w Cividad Acuna o przesłanie materiału roślinnego do St. Louis. Rośliny przesłane w paczce dotarły bardzo uszkodzone i właściwie pozostała po nich kolejna dokumentacja fotograficzna. W zwišzku z tym, że klasyfikacja kaktusów uległa przez wiele lat mniej lub bardziej słusznym zmianom również roślina oznaczona przez Backeberga ( 1952, 1961), jako Neogamestia Sp. była przeklasyfikowana. Dwaj amerykańscy znawcy kaktusów Glass i Foster w 1978r. dopatrzyli się w zdjęciach podobieństw do rodzaju Mammillaria. W dalszym cišgu był jeden podstawowy problem znalezienia żywych okazów tej ciekawej rośliny.

Dopiero po 44 latach od wykonania pierwszego zdjęcia przez nieżyjšcego już N.Boke w maju 1996 r. dwaj panowie Luethy i Hinton znaleśli zagadkowš roślinę. Znalezione egzemplarze rośliny znalazły się jako typowy materiał w meksykańskim herbarium G.B. Hintona pod numerami 25771.

Zaklasyfikowano je do grupy M. Herrerae wraz z takimi gatunkami jak: M.Humboldtii, M.Herrerae, M.Sanchez-Mejoradae. Wykazuje również podobieństwa do M.Saboae z grupy Longiflorae. Roślina jest typowym endemitem rosnšcym w wapiennym żwirze skalnym w Meksyku. Jej znaczna część jest schowana pod ziemiš. Rośnie pojedynczo albo krzewi się. Jest bardzo dobrze zamaskowana w białym podłożu dzięki dużej ilości białej wełny na aureolach. Jej wyglšd jest bardzo oryginalny dzięki długim sterczšcym brodawkom, które są walcowatego kształtu, cienkie o barwie od ciemnozielonej do prawie czerwono-fioletowej. Osadzone sš one na jasno lub ciemno-czerwonym korpusie rośliny. Każda brodawka zakończona jest białš aureolš, którš stanowią bardzo drobne białe włoski oraz bardzo drobne ciernie. Aureole wyglšdajš jak skupienie drobnych gwiazdeczek. Taki układ cierni jest jedyny w całej rodzinie Cactaceae. Kwiat ma 2 cm długości i szerokości, jest barwy jasno-fioletowej przechodzšcy w białš. Owoc dojrzewa w ciele rośliny, a po zaschnięciu czarne nasiona wysypują się blisko rośliny. Jeszcze dużo czasu upłynie zanim ta piękna Mammillaria zadomowi się w naszych kolekcjach głównie z powodu braku materiału matecznego do rozmnażania oraz wysokich cen jakie osišgajš sprowadzane rośliny.

Tytus Thiele artykuł można znaleść w "fauna &flora" maj 5/2000